ISO 13849-1 และ Performance Level: พิสูจน์ความปลอดภัยเครื่องจักรด้วยตัวเลข PFHd — จาก Risk Assessment ถึง Case Study ระบบลำเลียงไทย
เครื่องจักรอุตสาหกรรมแทบทุกตัวในโรงงานมีปุ่มฉุกเฉิน มีเซ็นเซอร์ประตูเซฟตี้ และมี light curtain ครบมือ แต่เมื่อเกิดเหตุฉุกเฉินจริงแล้ว ระบบเหล่านี้จะหยุดเครื่องได้ "ทันเวลา" หรือไม่ คำถามนี้ไม่สามารถตอบด้วยการบอกว่า "ติดตั้งครบ" แต่ต้องพิสูจน์ด้วยตัวเลข ซึ่งก็คือ Performance Level (PL) ตามมาตรฐาน ISO 13849-1 ที่กำลังกลายเป็นภาษากลางของงานความปลอดภัยเครื่องจักรทั่วโลก รวมถึงการเข้าถึงตลาดส่งออกของเครื่องจักรไทย จาก Category 5 หมวดเดิม สู่ Performance Level 5 ระดับ ยุคก่อนหน้านี้ วงจรความปลอดภัยถูกจำแนกด้วย Category B, 1, 2, 3 และ 4 ตามมาตรฐาน EN 954-1 เก่า ซึ่งอธิบายเพียงโครงสร้างวงจรว่าทนต่อความผิดพลาดอย่างไร แต่ไม่ได้บอกว่าระบบนั้น "ปลอดภัยแค่ไหน" ในเชิงตัวเลข ISO 13849-1 ฉบับปัจจุบันเปลี่ยนแนวคิดนี้ด้วยการกำหนด Performance Level ตั้งแต่ PL a ถึง PL e โดยวัดด้วยความน่าจะเป็นของการเกิด failure ต่อชั่วโมง (PFHd) ตั้งแต่ระดับเล็กน้อยที่ 10 ยกกำลัง -5 ถึงระดับสูงสุด PL e ที่ต้องการค่าความน่าจะเป็นต่ำกว่า 0.57 x 10 ยกกำลัง -6 ต่อชั่วโมง พร้อมกันนั้นยังคงแนวคิด Category ไว้เป็นหนึ่งในปัจจัยการคำนวณ ไม่ใช่คำตอบสุดท้ายอีกต่อไป หัวใจของการคำนวณคือแนวทาง Methode SISTEMA ที่พัฒนาโดย IFA (Institute for Occupational Safety and Health of the German Social Accident Insurance) ซึ่งรวบรวมค่า MTTFd (Mean Time To Dangerous Failure) ของอุปกรณ์แต่ละชนิด ค่า DCavg (Diagnostic Coverage) ของการตรวจสอบวงจร และ Category ที่เลือก มาคำนวณเป็น PL ของวงจรทั้งหมด ทำให้วิศวกรเห็นว่าต้องปรับที่จุดไหนจึงจะไต่ระดับ PL ได้ ปุ่มหยุดฉุกเฉินบนเครื่องจักร CNC องค์ประกอบที่ดูเรียบง่ายที่สุด แต่ต้องผ่านการคำนวณ PL ร่วมกับ safety relay และคอนแทคเตอร์ทั้งวงจรก่อนจะยืนยันได้ว่าหยุดเครื่องได้ทันเวลาจริง (ภาพ:…









